Het circadiaans ritme van het leven

Door Internationaal Therapeut, 0 reacties, 10293x bekeken

Het-circadiaanse-ritme-van-het-levenLicht, donker en de zon

Het ritme in de natuur verloopt in vele opzichten circadiaans. Het woord circadiaans is samengesteld uit het Latijnse woord circa (om en nabij) en dian (dag). De interne klok van het lichaam volgt een ritmische circadiaanse cyclus van 24 uur en loopt synchroon met de externe klok van het draaien van de aarde, de dag en nacht of licht en donkercyclus. Chronobiologie is de biologie die deze ritmen bestudeert.

Al het leven in de natuur is constant in beweging om tot de beste condities te komen om het nageslacht zeker te stellen. Walvissen zwemmen hiervoor de halve wereld over. De zalm zwemt tegen de stroom in om terug te keren naar de geboorteplaats om daar te paren. Vogels vliegen continenten over op zoek naar voedsel en een veilige plaats om te broeden.

Wat voor dieren geldt, geldt ook voor planten, hoewel die zich niet kunnen verplaatsen. Even als bij dieren is het voorplanten, groeien, bloeien en vruchtdragen afhankelijk van het ritme van licht en donker. Zo zien we bijvoorbeeld dat tarwe vrucht gaat dragen als de dagen langer worden en dat gerst dit doet als de dagen korter worden.

De biologische klok is de interne klok die die de verklaring geeft voor de trektocht bij dieren en ook voor de wijze waarop ze daarbij navigeren. Deze interne biologische klok is afhankelijk van licht-donker.

De hoeveelheid energie die via de zon op onze aarde valt varieert tijdens de 365 dagen en 6 uur die de aarde nodig heeft om zijn rondgang om de zon te voltooien.

Op het noordelijk halfrond luidt 21 december het begin van de winter in; de Noordpool is dan het verst van de zon verwijderd. Op het zuidelijk halfrond is 21 december het begin van de zomer; de zon staat dan het dichtst bij de Zuidpool. Op de evenaar zelf is er het hele jaar 12 uur licht en 12 uur donker. Op de evenaar is het temperatuurverschil tussen januari en juli slechts 1 graad. Op 50’ NB is het verschil 25 graden en op 90’ NB is het temperatuurverschil 40 graden.

De hoeveelheid zonne-energie op een bepaalde plaats op aarde bepaalt het niveau van de fotosynthese. Dit heeft weer gevolgen voor de hoeveelheid voedsel in die regio; variërend van overvloed tot bijna niets.

Onze biologische klok begint al te tikken als we nog niet geboren zijn. Na zeven maanden vertoont de foetus in de baarmoeder al slaapritmen en bij te vroeg geboren baby’s is al een temperatuurcyclus aanwezig. Deze cycli zijn dan nog niet afgestemd op de buitenwereld.

Jean Jacques de Marian en zijn ontdekking
De eerste mens die biologische ritmen wetenschappelijk bestudeerde was de Fransman Jean Jacques de Marian. De Marian was geïnteresseerd in de rotatie van de aarde. Hij wilde weten waarom het blad van de plant zich overdag oprichtte en ’s nachts ging hangen overeenkomstig de rotatie van de aarde.

In zijn onderzoek deed de Marian een mimosaplant in een van licht afgesloten kast zodat hij kon zien wat er met de plant gebeurde als deze 24 uur per dag in het donker stond. Af en toe werd door hem in de kast gekeken en nam hij waar dat, ondanks dat de plant 24 uur in het donker stond, de plant zich ritmisch bleef openen en sluiten en dat alle bladeren dat tegelijkertijd deden. De Marian had zonder dat hij er zich van bewust was het eerste circadiaanse ritme ontdekt. Het zou echter nog 230 jaar duren voordat deze term werd geïntroduceerd.

Een van de belangrijkste redenen van de hedendaagse ontregelingen van het systeem van licht en donker is het kunstlicht.

Kunstlicht
Een cruciale verandering is de introductie van het kunstlicht. Niets heeft het levensritme van de mens meer veranderd. Gingen we voorheen “met de kippen op stok”, tegenwoordig laten we ons slaapritme niet meer leiden door zon en maan zoals dat door de natuur voor ons bedoeld is.

Als we ons realiseren dat de hormoonhuishouding sterk afhankelijk is van het dag-nachtritme begrijpen we dat dit gevolgen moet hebben.

De licht-donker cyclus, en in het bijzonder slaap, controleert ons eetpatroon en de stresscontrole. Reproductie, slapen en eten controleren veroudering. Het hormoon melatonine is hier de belangrijkste speler.

De licht-donker cyclus regelt o.a. het volgende:

– zet de hormoonproductie aan en uit;
– activeert het immuunsysteem;
– regelt de dagelijkse en seizoen afhankelijke neurotransmitter-vrijgave.

De zon
In vergelijking met onze voorouders zijn wij tegenwoordig veel meer binnen. Hierdoor is er een verminderde productie van vitamine D, serotonine en endorfine. Lichtsterkte kan aangegeven worden in lux.

Buiten in de zon is de lichtsterkte tussen 5.000 en 10.000 lux. Binnen gaat de gemiddelde lichtsterkte niet verder dan 500-1000 lux.

Een regelmatig verblijf in de zon, verspreid over de periodes, zorgt o.a. voor:

– een kleinere kans op huidkanker dan wanneer men onregelmatig in de zon verblijft;
– minder mentale klachten (depressie);
– minder slaapproblemen;
– vermindering van vrouwelijke hormonale klachten.

Breedtegraad
Aangenomen wordt dat in het begin de mensachtigen leefden rond de evenaar, vanwaar ze meer dan 50.000 jaar geleden vanuit Afrika over de aarde zijn uitgezworven. Er zijn duidelijke aanwijzingendat de verandering van veel licht en zon naar meer duisternis en minder zon kan leiden tot bepaalde ziektebeelden zoals borst-, dikke darm-, prostaat- en eierstokkanker, diabetes, psorias, multiple sclerose, osteoporose, mentale klachten, tuberculose , hart en vaatziekten. Nederland bevindt zich op de 52e breedtegraag. Dat betekent dat we verhoudingsgewijs weinig zonsterkte krijgen.

Bron: Leo van der Zijde in zijn boek “Eb en vloed van hormonen ~ de samenhang tussen evolutie, ritme, voeding en ziekte”

Wie is Leo van der Zijde?
Leo van der Zijde (1948) is voedingsdeskundige. Op basis van jarenlange ervaring en advisering in zijn eigen praktijk ontstonden bij hem inzichten in de kosmische samenhang tussen de persoonlijke gezondheid en de ritmes die in de natuur zijn waar te nemen. Verder literatuur onderzoek ondersteunt zijn visie dat wij door onze relatief snel veranderende leefwijze en omgeving steeds verder af komen te staan van de manier waarop in onze genen is opgeslagen hoe wij met onze voeding en de ritmiek van de natuur dienen om te gaan.

Geef een reactie