Homeopathie: wetenschap of religie?

Door Internationaal Therapeut, 0 reacties, 2050x bekeken

HomeopathieWat is homeopathie?
Het woord homeopathie komt van de Griekse woorden Homeois en Pathos. Homeois betekent in het Grieks “gelijksoortig” en “pathos” betekent lijden. Homeopathie is een geneeswijze die is gebaseerd op het idee dat het gelijke met het gelijkende kan worden genezen. Dit wordt ‘de similiawet’ genoemd. Er kan dus worden behandeld met een stof die bij een gezond persoon ziekteverschijnselen opwekt, maar juist genezend werkt bij een ziek persoon. Een homeopaat probeert de oorzaak van de ziekte aan te pakken. Er wordt niet zozeer gekeken naar de ziekte of het zieke orgaan, maar naar de gehele mens of het dier. De geestelijke, emotionele en lichamelijke toestand van de persoon in zijn geheel is van belang bij de keuze van de juiste homeopathische behandeling.

Een veel gebruikt voorbeeld is het bestrijden van neusverkoudheid met tranende ogen door het homeopathische middel ‘Allium’, het sterk verdunde extract van een ui. Een wetenschappelijke verklaring voor het effect van homeopathie is tot op heden nog niet gevonden. Men vermoedt echter dat de eigen afweer van het lichaam wordt gestimuleerd door toediening van het sterk verdunde extract. Dat betekent dat niet het geneesmiddel zelf de ziekte bestrijdt, maar dat het lichaam hiertoe wordt aangezet. Bovendien gaat de homeopathie ervan uit dat het menselijke lichaam één geheel is en niet per orgaan kan worden bekeken bij medische behandelingen. Deze benadering verklaart de afwijkende manier van behandelen ten opzichte van de reguliere bestrijding van ziekten door de homeopathische geneeskunde, immers is de geestelijke, emotionele en lichamelijke toestand van een persoon in zijn geheel van belang bij de keuze van de juiste homeopathische behandeling.

De geschiedenis
Het geneeskundige principe van het genezen door toediening van het gelijkende blijft in de medische literatuur steeds terug komen. Zelfs in de tijd van Hippocrates (100 voor Chr.). Samuel Hahnemann gebruikte dit principe voor de grondslag van een nieuwe geneeswijze. Hahnemann was een arts die teleurgesteld was in de bijwerkingen van medische behandelingen. Hij was ervan overtuigd dat er een andere manier van genezen gevonden moest worden. Toen hij de uitwerking van Kinabast (kinnie) als middel tegen malaria onderzocht, ontdekte hij iets vreemds. Toen hij een beetje kinine innam, kreeg hij dezelfde koorts die je krijgt bij malaria.

Dit zette hem aan het denken. En tussen 1790 en 1805 deed Hahnemann met 60 geneesmiddelen allerlei soorten proeven op zichzelf en een kleine groep studenten. Deze methode van het toetsen van stoffen om allerlei symptomen te ontdekken die ze konden genezen, stelde Hahnemann in staat om erachter te komen wat ze konden genezen. Hij ontdekte dus dat je het gelijke met het ongelijkende kan genezen. In de tijd van Hahnemann werden ziekten behandeld met grote hoeveelheden giftige stoffen en veel patiënten werden vergiftigd door medicijnen als arsenicum en kwik. Hahnemann zorgde ervoor dat deze stoffen heel erg verdund werden getest. Toen bleek dat de effectiviteit van de geneesmiddelen toenam naarmate het verder verdund werd. Hahnemann ontwikkelde een systeem van achtereenvolgens verdunnen en schudden om de genezende kracht in stoffen vrij te maken.

Wat doet een homeopaat?
Doordat bij homeopathische behandelingen van ziekte wordt gekeken naar het hele lichaam van de mens en niet alleen de klacht, duurt een homeopathisch consult veel langer dan een consult bij een huisarts of specialist. Deze tijd is nodig om een goed beeld van het gestel en de lichamelijke en geestelijke gesteldheid te krijgen. Voordat je naar zo’n consult gaat moet je eerst voorbereid zijn op de vragen die de homeopaat gaat stellen. Hoe beter je bent voorbereid des te beter zal het resultaat van de behandeling zijn. De homeopaat vraagt bijvoorbeeld: wanneer heeft u last gekregen? Welke invloeden maken de klachten minder of erger? Hoe werkt u lichaam? (slaap, transplantatie, ontlasting, temperatuurregeling). Hoe is uw karakter? (verdriet, boosheid, andere emoties).

Met behulp van deze vragen zoekt de homeopaat naar alles wat een individu onderscheid van andere individuen, want ieder mens is anders. Een homeopathisch geneesmiddel past bij een mens als een sleutel in een slot en activeert het hele lichaam om beter te werken. Door herstel van het natuurlijke evenwicht declareert het homeopathisch geneesmiddel je lichamelijke en geestelijke toestand verbeteren. Dit kan ervoor zorgen dat je in de toekomst minder vaak ziek wordt. Je eigen weerstand functioneert dan beter en je wordt minder afhankelijk van geneesmiddelen. Een homeopathisch geneesmiddel werkt anders dan een gewoon geneesmiddel. Het effect lijkt meer op de reactie bij vaccinatie, waarbij ook je eigen weerstand wordt gestimuleerd. Dat betekent dat in het begin klachten tijdelijk erger kunnen worden. Dit effect kan worden verzwakt door bijvoorbeeld het geneesmiddel minder vaak te nemen. Een homeopathische arts beoordeelt bij ieder consult je gezondheidstoestand. Het kan voorkomen dat verder onderzoek of andere behandeling noodzakelijk is. Je wordt dan zo nodig terugverwezen naar je huisarts. Reguliere geneeskunde en homeopathie vullen elkaar aan. Je kan daarom reguliere geneesmiddelen naast homeopathische middelen gebruiken.

Stromingen binnen homeopathie
Binnen de homeopathie bestaan er verschillende stromingen. De belangrijkste twee zijn ‘de klassieke’ en de ‘klinische homeopathie’. De klinische homeopathie richt zich voornamelijk op de verschijnselen van de ziekte en dus minder op de ziekte zelf. Hoewel de meeste klinisch werkende homeopaten meer geneesmiddelen tegelijk toedienen en meestal lagere potenties gebruiken dan de klassiek werkende homeopaten, ligt het essentiële verschil in hun benaderingswijze van de chronische ziekte. Bij de behandeling van de acute ziekten hanteren beiden ongeveer dezelfde methode. Sinds Hahnemann is hier niet veel in veranderd.

De klassieke homeopathie
Homeopathie is een 200 jaar oude geneeswijze. Daarvoor waren er ook al mensen die zich bezig hielden met het gelijk met het gelijkende te genezen, maar pas vanaf 200 jaar geleden werd het echt een nieuwe geneeswijze. De klassieke homeopathie is gebaseerd op drie natuurwetten, die tot op de dag van vandaag nog niet “hard” kunnen worden bewezen.

Verstoring van levenskracht
Volgens Hahnemann berusten spontane ziekten op een verstoring van de in de mens veronderstelde ‘levenskracht’, een immaterieel beginsel dat verantwoordelijk is voor het goed kunnen functioneren van alle delen van het lichaam. Geneesmiddelen veroorzaken ook ziekten, maar die verdwijnen weer als het middel wordt gestaakt. Twee sterk op elkaar lijkende ziekten kunnen niet in één mens naast elkaar bestaan. Elke spontane ziekte wordt verdreven door een geneesmiddelziekte als die er wat de verschijnselen betreft maar sterk op lijkt. Na staken van het geneesmiddel zijn dus zowel spontane ziekte als geneesmiddelziekte voorbij en is de patiënt weer gezond. Ze zeggen: similia similibus curentur, men moet het gelijke met het gelijkende behandelen. Dit is de basis van de homeopathie. Na de ontdekking van deze natuurwet gingen Hahnemann en zijn familie en vrienden allerlei stoffen innemen. Zo verzamelde hij van meer dan 100 middelen een enorme hoeveelheid verschillende symptomen die samen het zogenoemde geneesmiddelbeeld van de stof vormen. Hieronder waren tal van psychische eigenaardigheden die we tegenwoordig niet gauw meer ziekteverschijnselen noemen, zoals ‘de behoefte om meer tabak te gebruiken dan normaal’, verliefde dromen’ enz. In later serieus gecontroleerd onderzoek konden al deze bevindingen uiteraard niet bevestigd worden, maar toch baseren hedendaagse homeopaten zich bij het zoeken naar het juiste, gelijkende middel nog altijd op deze geneesmiddelbeelden, die zijn verzameld in tien boekdelen.

Genezend vermogen
Het genezend vermogen van een stof berust niet op een materieel proces, maar op een immateriële, geestelijke kracht. Deze kracht moet door schudden worden vrijgemaakt, waarbij het middel tegelijkertijd wordt verdund. Hoe vaker geschud en sterker verdund des te groter de geneeskracht. Verdunnen gebeurt met behulp van alcohol in stappen. Bij elke stap wordt het middel een voorgeschreven aantal malen zodanig geschud dat het glas telkens tegen een enigszins elastische ondergrond stoot, waarbij dus een schok door de vloeistof gaat. Onoplosbare stoffen worden in de verhouding 1:10 of 1:100 langdurig verwreven met melksuiker. Dit verdunningsproces, waarbij dus de geneeskracht steeds toeneemt met het afnemen van de hoeveelheid stof, noemt men potentiëren en de homeopathische bereidingen die zo ontstaan noemt men potenties. De verdunningsgraad wordt aangegeven met een letter of een getal. De kans dat in hogere potenties nog moleculen van de oorspronkelijke stof gevonden worden is uitermate klein, maar dat is voor homeopaten geen reden om aan de geneeskracht te twijfelen, want aan genezen komt volgens hen immers geen materie te pas. Moderne homeopaten, vooral als ze enigszins natuurwetenschappelijk geschoold zijn zoals artsen en homeopatisch opgeleide therapeuten, hebben nogal eens moeite met het concept van ‘geestelijke geneeskracht’. Ze spreken liever van ‘energetische processen’ die niet met conventionele middelen te meten zijn.

Psoraleer
Viervijfde van alle chronische ziekten, zowel van psychische als van lichamelijke aard, worden veroorzaakt door een chronische miasma, een immateriële smetstof met de naam ‘psora’ die in het begin een jeukende huidaandoening, een soort schurft veroorzaakt. Door de plaatselijke behandeling van de huid trekt de psora naar binnen, om (soms jaren) later weer te voorschijn te komen in de vorm van een chronische kwaal zoals kanker, astma, impotentie, aambeien, jicht enz. Deze psoraleer speelt in de moderne homeopathie geen rol meer. Althans niet in West-Europa, maar in andere werelddelen behoort ook de psoraleer, in de oorspronkelijke of enigszins aangepaste vorm, nog volledig tot de homeopathische gedachten.

Klinische homeopathie
Klinische homeopathie noemt men de methode waarbij arts of therapeut kiest voor een middel dat meer overeenkomt met de symptomen van de ziekte, dan met de algemene symptomen van de patiënt. Niet de gehele persoon, maar de ziekte staat centraal. Deze methode, die meestal toepassing vindt in acute situaties en bij zelfmedicatie, is dus duidelijk een andere dan die van klassieke homeopathie. Het onderscheid tussen de klassieke en klinische benadering blijft wat kunstmatig. Volgens de richtlijnen van de VHAN (Vereniging Homeopathische Artsen Nederland) dient altijd gezocht te worden naar het middel dat optimaal bij de persoon en diens situatie past. Bij gebrek aan symptomen en bij sommige ziekteprocessen is dit niet altijd mogelijk. Bij acute ziekten moet soms hoofdzakelijk op de symptomen van de ziekte worden gelet. Vooral een huisarts heeft hier vaak mee te maken.

Is homeopathie wetenschappelijk bewezen?
Zoals iedere wetenschap is ook de homeopathie tegenover zichzelf en tegenover anderen verplicht om door middel van onderzoek aan te tonen dat zij werkt en liefst ook hoe ze werkt. In de tijd van Hahnemann werd er geen onderzoek verricht in de geneeskunde. Therapieën die werden toegepast waren voornamelijk gebaseerd op overlevering en traditie. Eigen ervaringen werden nauwelijks geëvalueerd. Herhaalde bevestiging van bepaalde waarnemingen werd in die tijd geaccepteerd als wetenschappelijk bewijs. Aan deze eis voldeed Hahnemanns onderzoek naar de werking van homeopathie volledig.

Tegenwoordig echter worden andere methoden gebruikt om de werkzaamheid van geneesmiddelen aan te tonen: de zogenaamde dubbelblind tests met placebo. Bij zo’n onderzoek wordt gebruik gemaakt van minstens twee stoffen: de stof die onderzocht wordt op haar geneeskrachtige werking en een placebo, een substantie waarvan kan worden aangenomen dat zij geen medicinale invloed heeft op het lichaam. Soms wordt er nog een stof aan toe gevoegd waarvan de effectiviteit bewezen is. Als de te onderzoeken stof werkzaam blijkt te zijn, dan kan tegelijkertijd worden vastgesteld hoe deze werking is in vergelijking met het bekende geneesmiddel. Dubbelblind betekent dat noch de arts noch de patiënt weet of de placebo wordt toegediend of de te onderzoeken stof of het bekende geneesmiddel. Hierdoor wordt de kans kleiner dat suggestie de realiteit verdoezelt. De invloed van suggestie wordt gemeten door middel van de placebo.

Er blijven echter een paar punten van kritiek bestaan in de wetenschappelijke wereld ten opzichte van homeopathie. De meeste afkeuring komt door de hoge verdunning waarmee door homeopaten wordt gewerkt. Vooral de werking van een oplossing die hoogst waarschijnlijk geen moleculen van de oorspronkelijke stof meer bevat, wordt zeer in twijfel getrokken. Dit idee gaat namelijk ook in tegen alle chemische-farmacologische theorieën. Het andere punt van kritiek betreft de wetmatigheid van de homeopathie. Daarmee wordt dus de juistheid van de methode betwijfeld.

Maar tegenwoordig beschikt men over een aantal volgens de regels uitgevoerde onderzoeken die de juistheid van de homeopathische methode en de werkzaamheid van de hogere potenties onderstrepen. Om echter de wetenschappelijke wereld te overtuigen, zal echter nog heel veel bewijsmateriaal nodig zijn.

In deze documentaire van de Bayerischer Rundfunk wordt aangetoond dat homeopathie werkt, ook vanuit kritische wetenschappelijke criteria.

Waarom tegen homeopathie zijn?
Er bestaat in Nederland een vereniging tegen kwakzalverij. Het doel van die vereniging is de evaluatie van alternatieve geneeswijzen en bestrijding van kwakzalverij in de ruimste vorm van het woord. Onder kwakzalverij verstaan ze toepassen van behandelmethoden en/of onderzoeksmethoden waarvan het nut niet wetenschappelijk is aangetoond. Ze onderscheiden ‘kwakzalverij in engere zin’, dat wil zeggen bedreven door niet-artsen en zogenaamde ‘medische kwakzalverij: het toepassen van waardeloze therapieën door artsen. Omdat juist artsen door hun wetenschappelijke opleiding beter zouden moeten weten, verdient medische kwakzalverij zo mogelijk nog krachtiger bestrijding dan kwakzalverij in engere zin. De vereniging probeert hun doel te bereiken door het uitgeven van tijdschriften, door het geven van commentaren op radio en tv, door het publiceren van artikelen in dagbladen en vaktijdschriften en door het geven van advies aan potentiële slachtoffers van alternatieve genezers en andere kwakzalvers. Ook proberen ze hun standpunt onder aandacht te brengen bij politici. Tenslotte onderhouden ze betrekkingen met verwante verenigingen en stichtingen.

Vergoeding homeopathisch consult
Homeopathie wordt gedekt vanuit een ruim aanbod aanvullende pakketten. Het is echter wel belangrijk dat de homeopaat voldoet aan de juiste voorwaarden en kwaliteitseisen. Anders is de kans groot dat de consulten en behandelingen niet worden vergoed.
De homeopaat moet zijn aangesloten bij een erkende beroepsvereniging. In Nederland zijn er drie beroepsverenigingen specifiek voor homeopathie: de Nederlandse Vereniging van Klassiek Homeopaten (NVKH), de artsenvereniging voor integrale geneeskunde (AVIG) of de Nederlandse Organisatie van Klassiek Homeopaten (NOKH). Van deze verenigingen is de NVKH de grootste en bekendste. Vergoeding kan echter ook plaatsvinden als de therapeut is aangesloten bij een andere beroepsvereniging, zoals die voor natuurgeneeswijzen.
Attentie: niet iedere zorgverzekeraar erkent elk van de genoemde verenigingen. Raadpleeg daarom de polis of neem contact op met de homeopaat (van jouw voorkeur) en/of de zorgverzekeraar. Dan weet je in ieder geval of je wel of geen recht hebt op vergoeding.

Voor een uitgebreid overzicht, raadpleeg Independer of de Zorgwijzer

Geef een reactie